afrboura
Δημοσιεύσεις: 1
Εγγραφή: 06 Νοέμ 2009, 13:18

09 Νοέμ 2009, 23:59

«Περιβαλλοντική Ευθύνη - Ο Ρυπαίνων Πληρώνει»

Στις 29 Σεπτεμβρίου 2009 υπεγράφη το Προεδρικό Διάταγμα 148, με το οποίο ενσωματώνεται στην ελληνική νομοθεσία η Ευρωπαϊκή Οδηγία 35/2004 (21/04/2004), η οποία αφορά στην εφαρμογή της αρχής «Ο Ρυπαίνων Πληρώνει».

Με το Π.Δ. 148 ουσιαστικά θεσπίζεται η περιβαλλοντική ευθύνη και καθορίζονται μέτρα, όροι και διαδικασίες, ώστε ο κάθε φορέας εκμετάλλευσης - που προκάλεσε περιβαλλοντική ζημιά ή άμεση απειλή αυτής - να είναι αρχικά οικονομικά υπεύθυνος για τη λήψη όλων των απαιτούμενων εκείνων μέτρων πρόληψης ή/και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημιάς. Η ζημιά αυτή, μπορεί να αφορά σε προστατευόμενα είδη, φυσικούς οικοτόπους, ύδατα και στο έδαφος και ορίζεται ως η μετρήσιμη δυσμενής μεταβολή φυσικού πόρου, ή μετρήσιμη υποβάθμιση υπηρεσίας, συνδεδεμένης με φυσικό πόρο που μπορεί να επέλθει έμμεσα ή άμεσα.

Το ΠΔ προσδιορίζει με σαφήνεια την έννοια της «ζημιάς», η οποία λαμβάνει και προληπτική διάσταση, εκτός της κατασταλτικής (επέλευση του κινδύνου). Αυτό σημαίνει ότι προβλέπεται δέσμη προληπτικών μέτρων, τα οποία υποχρεούται ο φορέας εκμετάλλευσης να ενεργοποιήσει για την αντιμετώπιση γεγονότος, πράξης, ή παράλειψης, που δημιουργεί άμεση απειλή περιβαλλοντικής ζημιάς, προκειμένου να προληφθεί ή να ελαχιστοποιηθεί η εν λόγω ζημιά. Σύμφωνα με το άρθρο 8 «Πρόληψη περιβαλλοντικών ζημιών», σε περίπτωση άμεσης απειλής ο εκάστοτε φορέας υποχρεούται να λάβει προληπτικά μέτρα και να ενημερώνει την αρμόδια αρχή για τις εξελίξεις. Η αρμόδια αρχή - ΥΠΕΧΩΔΕ ή Περιφέρειες - έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν την παροχή πληροφοριών, να απαιτήσουν την άμεση ενεργοποίηση των προληπτικών μέτρων, να δώσουν έγγραφες εντολές και κατευθυντήριες οδηγίες στο φορέα και τέλος να λάβουν οι ίδιες σε βάρος του φορέα που ευθύνεται τα αναγκαία προληπτικά μέτρα.

Αντίστοιχα, σε περίπτωση πραγμάτωσης της ζημιάς, το άρθρο 9 «Δράση αποκατάστασης» προβλέπει την άμεση ενημέρωση των αρμόδιων αρχών, τη λήψη εκ μέρους του φορέα όλων των αντικειμενικά εφικτών μέτρων για τον έλεγχο, περιορισμό, απομάκρυνση της μόλυνσης, την υποβολή προς έγκριση μέτρων αποκατάστασης των περιβαλλοντικών ζημιών και διενέργεια έρευνας (με έξοδα του φορέα) για να προσδιοριστεί το μέγεθος και η σοβαρότητα της προκληθείσας ζημιάς. Παράλληλα, οι αρχές μπορούν να ζητήσουν ό,τι και στην προηγούμενη περίπτωση, με στόχο τον καλλίτερο συντονισμό και έλεγχο της κατάστασης. Ο καθορισμός των μέτρων αποκατάστασης της ζημιάς προβλέπονται στο άρθρο 10 «Καθορισμός μέτρων αποκατάστασης», τα οποία λαμβάνονται από την αρμόδια αρχή με τη συνεργασία του φορέα εκμετάλλευσης ανάλογα με την κρισιμότητα της ζημιάς.

Φυσικά, τόσο τα μέτρα πρόληψης, όσο και αποκατάστασης συνεπάγονται κόστος, το οποίο σύμφωνα με το άρθρο 11 «Δαπάνες πρόληψης και αποκατάστασης» η αρμόδια αρχή ανακτά από τον υπαίτιο φορέα μέσω ασφαλιστικής κάλυψης, ή άλλων χρηματοοικονομικών εγγυήσεων που με σαφήνεια ορίζονται στο άρθρο 14 «Χρηματοοικονομική ασφάλεια». Ωστόσο, υπάρχουν και περιπτώσεις οι οποίες εξαιρούνται και ο φορέας απαλλάσσεται από την οικονομική υποχρέωση προς τις αρχές. Ειδικότερα, σε επίπεδο πρόληψης ο φορέας δεν υποχρεούται σε καταβολή δαπανών αν η απειλή ανάγεται σε πράξη ή παράλειψη τρίτου και επήλθε παρά την ύπαρξη μέτρων ασφαλείας ή αν ανάγεται σε συμμόρφωση προς υποχρεωτική διαταγή ή εντολή δημόσιας αρχής. Αντίστοιχα, προβλέπεται η απαλλαγή του φορέα και κατά τη λήψη μέτρων αποκατάστασης αν η αιτία της μόλυνσης έχει προβλεφθεί ρητά στην άδεια που του έχει εγκριθεί, ή αν η ζημιά προκλήθηκε από τη χρήση προϊόντος η οποία δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθεί ότι θα προκαλούσε περιβαλλοντική ζημιά.

Όλα τα ανωτέρω αποσκοπούν στην αποκατάσταση της περιβαλλοντικής ζημιάς και στην επαναφορά του περιβάλλοντος στην αρχική του κατάσταση, μέσω πρωτογενούς, συμπληρωματικής και αντισταθμιστικής αποκατάστασης. Πρόκειται για τρία στάδια /κατηγορία μέτρων, ανάλογα με την έκταση της ζημιάς, τη φύση της και τα ζημιωθέντα «αντικείμενα». Τα στάδια αυτά είναι διαδοχικά, δηλαδή εάν η πρωτογενής αποκατάσταση δεν οδηγήσει στην επαναφορά, αναλαμβάνεται συμπληρωματική αποκατάσταση και τέλος η αντισταθμιστική για την αντιστάθμιση των προσωρινών απωλειών. Ως προσωρινές απώλειες, νοούνται εκείνες που οφείλονται στο γεγονός ότι οι φυσικοί πόροι/υπηρεσίες που υπέστησαν ζημιά δεν μπορούν να επιτελέσουν τις οικολογικές τους λειτουργίες. Η αποκατάσταση της ζημιάς αναφορικά με τα ύδατα και τα προστατευόμενα είδη ή φυσικούς οικοτόπους, συνεπάγεται την εξάλειψη οποιουδήποτε κινδύνων δυσμενών συνεπειών για την ανθρώπινη υγεία.

Το ΠΔ δεν εφαρμόζεται σε ζημιές που σημειώθηκαν πριν την 1η Μαϊου 2007, ή σε ζημιές για τις οποίες έχουν παρέλθει πάνω από 30 χρόνια από το γεγονός. Επίσης, προβλέπονται συγκεκριμένες διαδικασίες που πρέπει να υιοθετηθούν σε περίπτωση που η μόλυνση λαμβάνει διαστάσεις διασυνοριακές.

Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί το γεγονός ότι από την 1η Μαϊου 2010 ξεκινά η υποχρεωτική υπαγωγή των φορέων εκμετάλλευσης σε σύστημα χρηματοοικονομικής ασφάλειας (ιδιωτική ασφάλιση, ή άλλη μορφή χρηματοοικονομικών εγγυήσεων), συμπεριλαμβανομένων χρηματοπιστωτικών μηχανισμών σε περίπτωση αφερεγγυότητας. Η δέσμευση αυτή κρίθηκε απαραίτητη, προκειμένου να διασφαλιστούν οι οικονομικοί εκείνοι πόροι ώστε να επιτευχθεί η αποκατάσταση του περιβάλλοντος, σύμφωνα με την Κοινοτική Οδηγία. Μια τάξη μεγέθους του κόστους μπορούν να μας δώσουν τα ακόλουθα περιστατικά.

Το 1986 στη Σουηδία μια εταιρία είχε διαρροή τόνων χημικών ουσιών, συνεπεία των οποίων προκλήθηκε πυρκαγιά. Η ζημιά εκτιμήθηκε ότι κόστισε περίπου ¤ 90 εκατομμύρια, εκ των οποίων τα ¤ 34 εκατομμύρια ήταν για την αποκατάσταση του περιβάλλοντος, ¤ 27 εκατομμύρια για αποζημιώσεις αστικής ευθύνης και ¤ 24 εκατομμύρια για απομάκρυνση των κατεστραμμένων προϊόντων. Στην Ισπανία, 12 χρόνια αργότερα, το 1998, κατέρρευσε ένα φράγμα το οποίο συγκρατούσε απόβλητα ενός μεταλλίου, προκαλώντας διαρροή τοξικών αποβλήτων σε εθνικό πάρκο της χώρας. Η ζημιά εκτιμήθηκε στα ¤ 101 εκατομμύρια, εκ των οποίων τα ¤ 70 εκατομμύρια δαπανήθηκαν για την αποκατάσταση της προστατευόμενης περιοχής. Στην Ελλάδα, το παράδειγμα του Ασωπού είναι εκ των πλέον χαρακτηριστικών της χρόνιας ατιμωρισίας και της καταστροφής που έχει υποστεί ο υδροφόρος ορίζοντας.

Με το Π.Δ. 148, η Ελλάδα εναρμονίστηκε με την Κοινοτική Οδηγία και πλέον μένει να διαπιστώσουμε αν οι κρατικοί μηχανισμοί είναι πράγματι σε θέση να εφαρμόσουν το νόμο, να επιβάλλουν κυρώσεις, αλλά κυρίως να προβούν στην ουσιαστική αποκατάσταση των ζημιών που θα προκληθούν.

Αφροδίτη Μπούρα



Edited By afrboura on 1257804072

Επιστροφή στο

Μέλη σε σύνδεση

Μέλη σε αυτή την Δ. Συζήτηση: Δεν υπάρχουν εγγεγραμμένα μέλη και 1 επισκέπτης